Karakter

Dit verslag gaat over het boek Karakter van Ferdinand Bordewijk. Uitgegeven in Groningen, uitgavejaar en druk niet vermeld, jaar van eerste uitgave is 1938. Deze uitgave bevat 288 bladzijdes. Dit is een 'Nieuwe Zakelijkheid' boek. Het verhaal gaat over een jongen genaamd Jacob Willem Katadreuffe. Iedereen noemt hem Katadreuffe. Katadreuffe is de achternaam van zijn moeder. Hij is een onechtelijk kind, verwekt door zijn moeder Jacoba en A.B. Dreverhaven, voor wie Jacoba toentertijd werkte. Ze weigert hierna met hem te trouwen. Na de geboorte van Katadreuffe weigert Jacoba met Dreverhaven te trouwen, ondanks zijn aanhoudende verzoeken. Tussen Katadreuffe en Jacoba loopt het contact altijd stroef, maar ze mogen elkaar wel. Op een dag neemt Katadreuffe een oude sigarenzaak in Den Haag over. Dit mondt al snel uit in een faillissement. Hij moet hiervoor op een advocatenkantoor komen. Zodra hij dit ziet, besluit hij dat hij daar wil werken omdat hij er zo van onder de indruk is. Van het faillissement wordt afgezien, en Katadreuffe krijgt de baan. Hier ziet hij voor het eerst zijn vader. Geïnspireerd door zijn werk besluit hij veel te gaan studeren, voornamelijk talen. Hij klimt steeds hoger in functie, Ontwikkelt steeds meer karakter en wordt verliefd op een collega. Helaas voor hem is ze al verloofd. Terwijl hij steeds meer succes krijgt, doet Dreverhaven nog een aantal pogingen om Katadreuffe failliet te krijgen. Deze falen allemaal, en Katadreuffe voelt zich er goed over dat hij boven zijn vader uit gestegen is. Dreverhaven reageert echter door te zeggen dat hij op die manier Katadreuffes karakter heeft helpen vormen, wat Katadreuffe niet graag hoort. hij ontdekt aan het eind van het boek dat zijn moeder al het geld dat hij altijd naar haar toe stuurde op haar rekening gezet heeft, wat na haar dood weer naar hem zal gaan. Dit verrast Katadreuffe, aangezien hij dacht alles zelf te moeten doen van haar.
Dit boek is mij aangeraden door mijn docent. Na de vraag om leesbare schrijvers van na de jaren 80 van de negentiende eeuw, werd Bordewijk genoemd met Karakter, en die heb ik besloten te lezen. Van het boek zelf had ik nog geen omschrijving gelezen, dus ik had er geen verwachting bij gemaakt.
Een van de duidelijkste motieven zijn de terugkerende faillissementen. De eerste keer komt het voort uit Katadreuffes uit voorbaat gedoemde sigarenwinkel, en leidt ertoe dat Katadreuffe bij het advocatenkantoor komt te werken. De tweede keer zorgt het ervoor dat Katadreuffe zijn financiele situatie geheel moet herzien, en de strijd met zijn vader begint. Zodra hij dit faillissement heeft afbetaald, voelt hij zich er goed over dat hij zijn vader niet zijn zin heeft gegeven. De laatste keer weet hij het voor elkaar te krijgen dat het faillissement uit voorhand al wordt verworpen, en voelt hij zich helemaal de meerdere van zijn vader. De faillissementen drijven hem zogezegd om zijn karakter te ontwikkelen. Een ander motief is zijn studie: Katadreuffe heeft het gevoel dat hij zich meer moet bekwamen in allerlei wetenschapsgebieden om meer in contact te kunnen komen met mensen in de hogere bevolkingslagen en daarmee zijn eigen karakter te kunnen ontwikkelen. Hij maakt zich constant zorgen over de achterstand die hij ten opzichte van zijn collega's heeft, sinds hij in zijn jeugd niet zulk onderwijs heeft gehad als zij. Het werkt echter wel: hij kan door zijn vergrote kennis steeds meer met de anderen meepraten, krijgt steeds betere posities, meer geld en nog meer mogelijkheid zichzelf te ontwikkelen. Zijn contact met zijn moeder vormt ook een motief: regelmatig, als Katadreuffe zich teneergeslagen voelt, besluit hij naar zijn moeder te gaan, in de hoop dat hij bij haar zijn hart kan luchten en zij hem steun kan bieden. In plaats daarvan reageert ze altijd enigszins ongeïnteresseerd, wat Katadreuffe alsmaar boos maakt. Dit zorgt er echter ook weer voor dat hij zelf sterker in zijn schoenen gaat staan om zelf al zijn problemen op te lossen, wat waarschijnlijk zijn moeders bedoeling is.
Het thema van het boek is: ontwikkelen van karakter en de moeite die je daarvoor moet doen. Aan het begin van Katadreuffes carrière is hij onervaren op alle gebieden die met het advocatenvak te maken hebben, en weet hij nog niet zo goed om te gaan met mensen van de hogere bevolkingslaag. Naarmate hij langer werkt en studeert kan hij steeds beter met iedereen meepraten, en ontwikkelt hij zijn karakter verder. Tegelijk wordt zijn vermogen om voor zichzelf op te komen versterkt door de confrontaties met zijn vader. Zodra hij ontdekt van zijn moeders spaarboekje, wat ooit aan hem zal toebehoren, realiseert hij zich dat zijn moeder toch het beste met hem voor heeft, en hem wil leren dat je zelf moeite moet doen om iets te bereiken.
De schrijfstijl is erg sober en zakelijk. Dit is erg typerend voor de Nieuwe Zakelijkheid: er wordt meer verslag gedaan dan verhaald. Dat wat gezegd moet worden, wordt onverbloemd gezegd. Dit maakt het boek over het algemeen erg makkelijk te begrijpen. De zinnen kunnen soms echter wel erg moeilijk geformuleerd zijn, zodat je ze meerdere malen moet lezen om ze te begrijpen. Deze zin vind ik nog steeds erg moeilijk te begrijpen: 'En zij kon er zich niet over ergeren dat terwijl de curator al op het portaal zijn hoofd had ontbloot gelijk iemand, ook een heer, betaamt, die een ander, ook een vrouw uit het volk, bezoekt, - dat Dreverhaven daar zat met een zwarte vilten hoed diep op zijn hoofd, in haar eigen kamer.' Dergelijke zinnen verhinderen de doorloop van het lezen, wat erg vervelend kan zijn. De tijd in het boek vliegt erg snel voorbij: het boek omspant meerdere jaren van Katadreuffes leven. Bepaalde momenten worden in detail beschreven, de periodes daartussen worden geglobaliseerd omschreven. Dit maakt dat Katadreuffes leven in zijn geheel omschreven wordt, maar alleen de belangrijke momenten daaruit  in detail worden beschreven. Het beeld van Katadreuffe wordt daarmee vervolmaakt voor de lezer. Alle personen in het boek hebben een duidelijk karakter, behalve Katadreuffe die er nog een moet ontwikkelen. Het feit dat alle personen zo'n uitgesproken karakter hebben is een van de redenen dat Katadreuffe zich ervoor inzet om zijn eigen karakter te ontwikkelen. Om te laten zien hoe uiteenlopend menselijke karakters kunnen zijn, zijn alle personen in het boek heel anders. Dit is wellicht ook een doel van het boek: laten zien hoe anders mensen zijn en hoe dit zich uit in hun karakter.
Ondertuseen heb ik nog steeds de invoegfunctie voor de balk kunnen vinden. Het zwarte gebied zou zich ergens rond een kwart balkafstand van de rechtergrens bevinden.